स्वास्थ्य डायरी

काठमाडौं २, कार्तिक । भारतले क्यान्सर उपचारमा प्रयोग हुने १ सय ३७ थरि औषधिको व्यापारिक मार्जिनमा सीमा तोकेको छ। यससँगै ती औषधिको अधिकतम खुद्रा मूल्य हालको मूल्य संरचनाअनुसार ७० प्रतिशतसम्म घट्न सक्ने भारतको औषधि विभागले जनाएको छ। राष्ट्रिय औषधि मूल्य निर्धारण प्राधिकरण (एनपीपीए) ले यी औषधिको अधिकतम खुद्रा मूल्यमा व्यापारिक मार्जिन ३० प्रतिशतसम्म मात्र राख्न पाउने व्यवस्था गरेको हो। संशोधित मूल्य सन् २०२६ नोभेम्बर ९ देखि लागू हुनेछ। यो निर्णय औषधि वितरण र खुद्रा बिक्रीमा हुने अत्यधिक मार्जिन नियन्त्रण गर्न गरिएको विभागले जनाएको छ। सबै औषधिको मूल्य समान दरमा घट्ने भने होइन। कुन औषधि कति सस्तो हुन्छ भन्ने त्यसको हालको…

–डा. मोहम्मद सफि उल्लाह—औषधि उद्योग सञ्चालन तथा व्यावसायिक व्यवस्थापन विशेषज्ञ नेपालको निजी औषधि उद्योगले क्षयरोग (ट्युबरकुलोसिस/टीबी) का औषधि उत्पादनमा लगानी गर्नु व्यावसायिक रूपमा उचित हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्न सरकारी खरिदको आकार, बिरामीको वास्तविक संख्या, औषधिको आयात, खरिद मूल्य, बजार प्रतिस्पर्धा र बजारमा प्रवेश गर्न आवश्यक नियामकीय मापदण्डको एकसाथ विश्लेषण गर्नुपर्छ। नेपालको क्षयरोगसम्बन्धी तथ्याङ्कले बिरामीको संख्या उल्लेख्य देखाए पनि क्षयरोगका बिरामी धेरै हुनु र निजी औषधि कम्पनीका लागि ठूलो बिक्री बजार उपलब्ध हुनु एउटै कुरा होइन। राष्ट्रिय क्षयरोग कार्यक्रमअन्तर्गत सरकारी प्रणालीबाट औषधि निःशुल्क उपलब्ध गराइने भएकाले बिरामीको संख्या मात्रै हेरेर बजारको आकार अनुमान गर्नु तर्कसङ्गत हुँदैन। त्यसैले यस…

काठमाडौं २९ असोज । औषधि व्यवस्था विभागले बजारमा पहिल्यै उपलब्ध इम्युनोसप्रेसेन्ट वर्गका औषधिको बिक्री–वितरण तथा प्रयोगमा कुनै रोक नलगाइएको स्पष्ट पारेको छ। ४७ थरी ब्रान्डका औषधिको नयाँ उत्पादन र आयातसम्बन्धी निर्णयपछि भ्रम सिर्जना भएको भन्दै विभागले प्रेस विज्ञप्तिमार्फत यस्तो स्पष्टीकरण दिएको हो। विभागका अनुसार तोकिएको समयभित्र जोखिम मूल्याङ्कनसम्बन्धी कागजात पेस नगरेका वा तोकिएको मापदण्ड पूरा नगरेका ४७ थरी ब्रान्डका औषधिको नयाँ उत्पादन तथा आयातमा रोक लगाइएको छ। सम्बन्धित प्रमाणपत्र खारेज हुने भए पनि बजारमा पहिले नै भित्रिसकेका वा बिक्री–वितरणमा रहेका औषधिको बिक्री र प्रयोग भने यथावत रहेको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ। अंग प्रत्यारोपण गरेका तथा दीर्घकालीन बिरामीले नियमित सेवन गर्नुपर्ने यी…

डा. भोला रिजाल आममानिसमा परिचित नाम हो । एकजना चिकित्सक, एक सर्जक, एक सामाजिक व्यक्ति । उनले विसं २०७९ मा एउटा पुस्तक लेखे । उक्त पुस्तकको नाम थियो सेतो कोट । उक्त पुस्तकमा डा. रिजालले ‘चिकित्सकको धर्म’ शीर्षकमा एउटा आलेख लेख्नुभएको छ । यसमा चिकित्सकीय सेवा, बिरामीप्रतिको व्यवहार र अध्यात्मबारे लेखकका विचार समेटिएका छन् । प्रस्तुत छ पुस्तक अंश । सामान्य अर्थमा हामी हिन्दू, बौद्ध, क्रिस्चियन, मुस्लिम आदिलाई धर्मका रूपमा मान्छौँ । तर धर्मको वास्तविक अर्थ कुनै सम्प्रदायविशेषमा सीमित छैन । संस्कृत शब्द ‘धर्म’ को खास अर्थ ‘धारण गर्नु’ वा ‘पालना गर्नु’ भन्ने हो । यसलाई हामी कुनै व्यक्ति वा…

औषधि किन्न जाँदा हामी प्रायः नाम र मूल्यमा ध्यान दिन्छौँ। तर औषधि कहिले बनेको हो, कहिलेसम्म प्रयोग गर्न मिल्छ र कस्तो अवस्थामा राखिएको छ भन्ने कुरा पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। औषधिको प्याकेटमा भएका विवरण हेर्ने र प्रयोग गर्ने तरिका बुझ्ने बानीले गलत प्रयोगको जोखिम घटाउन मद्दत गर्छ। नेपाल औषधि उत्पादक संघ उपभोक्ता सचेतना सामग्री जरुरी भएको भन्दै औषधि खरिद गर्दा ब्याच नम्बर, उत्पादन मिति, म्याद सकिने मिति, भण्डारण अवस्था र औषधिको समूहबारे जानकारी लिन सबै उपभोक्तालाई अपिल गरेको छ । किन्नुअघि प्याकेटका विवरण जाँचौँ औषधिको प्याकेट वा पत्तामा ब्याच नम्बर, उत्पादन मिति र म्याद सकिने मिति स्पष्ट छ कि छैन…

काठमाडौं—औषधि व्यवस्था विभागले इन्टाससहित २४ कम्पनीका इम्युनोसप्रेसेन्ट वर्गका औषधिको उत्पादन तथा पैठारीसँग सम्बन्धित दर्ता र अनुमति खारेज गरेको छ। विभागले असोज २७ गते प्रकाशित गरेको सूचनामा १९ नेपाली, चार भारतीय र एक बंगलादेशी कम्पनीका विभिन्न ब्रान्ड तथा मात्रा समेटिएका ४७ औषधि विवरण उल्लेख छन्। विभागका अनुसार यी औषधि उत्पादनका लागि आवश्यक छुट्टै उत्पादन संरचना अर्थात् ‘डेडिकेटेड फेसिलिटी’ नभएका कारण कारबाही गरिएको हो। औषधिको गुणस्तर, सुरक्षा र उत्पादनका क्रममा एक औषधिको पदार्थ अर्कोमा मिसिने ‘क्रस–कन्टामिनेसन’को जोखिम घटाउन यस्तो व्यवस्था आवश्यक रहेको विभागले जनाएको छ। यसअघि जेठ २१ गते जारी गरिएको सार्वजनिक सूचनामा तोकिएको अवधि समाप्त भएपछि असोज २० गते महानिर्देशकस्तरीय निर्णयबाट…

काठमाडौं, २६ असोज । शरीरलाई रोगबाट जोगाउनुपर्ने प्रतिरक्षा प्रणालीले आफ्नै स्वस्थ तन्तुलाई असर गर्न थाल्यो भने के हुन्छ ? केही मानिसमा यसले छालामात्र नभई फोक्सो र मुटुजस्ता अंगसमेत कडा बनाउने रोग निम्त्याउन सक्छ। यस्तो रोगको उपचार खोजिरहेका वैज्ञानिकले एउटा प्रयोगात्मक औषधिबाट आशाजनक नतिजा पाएका छन्। अमेरिकाको सिडर्स–सिनाइका अनुसन्धानकर्ताले ‘टीवाई–१’ नामको पदार्थ प्रयोग गरेर सिस्टेमिक स्क्लेरोसिससम्बन्धी अध्ययन गरेका थिए। बिरामीबाट लिइएका कोष र मुसामा भएको परीक्षणका नतिजाले भविष्यमा उपचार विकास गर्ने सम्भावना देखाएका छन्। यो मानिसमा उपचार सफल भइसकेको घोषणा भने होइन। सन् २०२६ सेप्टेम्बर ८ मा ‘जेसीआई इनसाइट’मा प्रकाशित अध्ययनमा यस्तो दावी गरिएको वर्ल्ड फर्मान्यूजले जनाएको छ । कस्तो रोग…

पानीमा पाइने लेउजस्तो सानो जीवबाट सुरु भएको खोज कसरी नोबेलसम्म पुग्यो ? पानीमा बस्ने एउटा सानो हरियो जीव उज्यालोतिर कसरी पौडिन्छरु पिटर हेगेमानलाई यसैको उत्तर जान्ने जिज्ञासा थियो। त्यो जीव मानिसको मस्तिष्कसँग सम्बन्धित थिएन। तर त्यसको उज्यालो चिन्ने तरिका बुझ्दै जाँदा मस्तिष्कका कोषको गतिविधि अध्ययन गर्ने नयाँ बाटो खुल्यो। पानीमा पाइने लेउजस्ता जीवलाई अंग्रेजीमा ‘अल्गी’ भनिन्छ। यस्तै एउटा जीवमा भेटिएको प्रोटिनलाई पछि वैज्ञानिकले स्नायुकोषमा प्रयोग गरे। त्यसपछि प्रकाशबाट ती कोषमा संकेत उत्पन्न गराउन सम्भव भयो। यस खोजका लागि अमेरिकी वैज्ञानिक कार्ल डाइसेरोथ तथा जर्मन वैज्ञानिक पिटर हेगेमान र गेओर्ग नागेल सन् २०२६ को चिकित्सातर्फको नोबेल पुरस्कारबाट सम्मानित भएका थिए। अक्टोबर…

काठमाडौं, २५ असोज । गर्भावस्थामा हुने उच्च रक्तचाप र त्यसबाट निम्तिने जोखिमका कारण विश्वभर वषेर्ननी ४२ हजार गर्भवतिको मृत्यु हुने गरेको पाइएको छ । यसलाई लक्षित गर्दै विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) र साझेदार संस्थाहरूले गर्भावस्थामा हुने उच्च रक्तचापसम्बन्धी समस्या नियन्त्रणका लागि नयाँ विश्वव्यापी कार्ययोजना सार्वजनिक गरेका छन्। अक्टोबर ८, २०२६ मा घोषणा गरिएको योजनाले प्रि–एक्लाम्प्सियालगायतका जटिलताबाट हुने मातृ तथा नवजात मृत्यु घटाउन जाँच र उपचारको पहुँच विस्तारमा जोड दिएको छ। डब्ल्यूएचओका अनुसार यस्ता समस्याले विश्वभर अनुमानित १०–१५ प्रतिशत गर्भावस्थामा जटिलता ल्याउँछ। कुल मातृमृत्युको करिब १६ प्रतिशतसँग उच्च रक्तचापको समस्या पाइन्छ । अन्ततः यसखाले समस्याबाट वर्षमा झन्डै ४२ हजार आमाको मृत्यु…

काठमाडौं, २५ असोज । नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा खुलातर्फका दुई महामन्त्री पदका लागि प्रतिस्पर्धा गरेका विवादित मेडिकल व्यवसायी डा. सुनीलकुमार शर्मा जारी मतगणनामा चौथो स्थानमा खुम्चिएका छन् । उपलब्ध मतगणना विवरणअनुसार प्रदीप पौडेलले १ हजार ३८१, उदयशमशेर राणाले ७८६ र अमरसिंह पुनले ६१५ मत प्राप्त गर्दा शर्माले जम्मा ५२६ मत पाएका छन् । मतगणना जारी छ । नोबेल मेडिकल कलेज र काठमाडौं मेडिकल कलेजका सञ्चालक शर्माको दाबी कांग्रेसलाई जनमुखी, सेवामुखी, आधुनिक र परिणाममुखी बनाउने थियो। तर, उपलब्ध मतगणनामा उनी निर्वाचित हुने दुई स्थानभन्दा पछाडि परेका हुन् । विवादित विगत, अतिरिक्त शुल्क नतिर्दा विद्यार्थीलाई कक्षाबाट निकालियो २०७८ पुसमा नोबेल र काठमाडौं…