स्वास्थ्य डायरी

–शान्तराज बतास– नेपालको आर्थिक रूपान्तरणका लागि हामीले आफ्नो वास्तविक सामर्थ्य पहिचान गर्नुपर्छ। उत्पादनमूलक उद्योगमा चीन र भारतसँग आकार, लागत र कार्यदक्षताका आधारमा प्रतिस्पर्धा गर्नु सहज छैन। तर यसको अर्थ नेपालसँग अवसर नै छैन भन्ने होइन। चिकित्सा शिक्षा नेपालको आर्थिक परिवर्तनको एउटा महत्त्वपूर्ण आधार बन्न सक्छ। हामीसँग मेडिकल कलेज, शिक्षण अस्पताल, अनुभवी प्राध्यापक र अंग्रेजी माध्यममा अध्यापन हुने संरचना छन्। अनुकूल हावापानी, सांस्कृतिक निकटता र हिमाली मुलुकको पहिचान पनि हाम्रा आकर्षण हुन्। यी सामर्थ्यलाई विश्व बजारसँग जोड्न सके नेपाल विदेशी विद्यार्थीका लागि चिकित्सा शिक्षाको आकर्षक गन्तव्य बन्न सक्छ। यसका लागि गैरआवासीय नेपालीसहित विश्वभरका चिकित्सा शिक्षा अध्ययन गर्न इच्छुक विद्यार्थीलाई लक्षित गर्दै…

काठमाडौं– बिरामीलाई उपचार दिनुअघि त्यसले कस्तो प्रभाव पार्न सक्छ भनेर कम्प्युटरमा परीक्षण गर्ने उद्देश्यले स्पेनको बार्सिलोनास्थित भाल देब्रोन विश्वविद्यालय अस्पतालले नयाँ परियोजना अघि बढाएको छ। अस्पतालले अघिल्लो साता सार्वजनिक गरेको योजनाअनुसार बिरामीको वास्तविक स्वास्थ्य विवरणबाट अंग तथा जैविक प्रक्रियाको डिजिटल प्रतिरूप बनाइनेछ। ‘डिजिटल ट्विन’ भनिने यस्तो प्रतिरूपले रोगको सम्भावित प्रगति र उपचारप्रतिको प्रतिक्रिया अनुमान गर्न सहयोग गर्ने अपेक्षा छ। यसमा मेडिकल इमेजिङ, स्वास्थ्य परीक्षणका विवरण, आनुवंशिक सूचना, कृत्रिम बुद्धिमत्ता र कम्प्युटर मोडेल प्रयोग गरिनेछ। उद्देश्य प्रत्येक बिरामीका लागि उपयुक्त उपचार छान्न चिकित्सकलाई सहयोग गर्नु हो। आगामी तीन वर्षमा विकास गरिने परियोजनामा बालबालिकाको मुटुको विद्युतीय गतिविधि, मुटुको अनियमित धड्कनको उपचार तथा…

काठमाडौं, २१ असोज । सरकार र प्रा. डा. गोविन्द केसीबीच ६ बुँदे सहमति भएपछि उनको २५औँ अनसन अन्त्य भएको छ। चिकित्सा शिक्षा सुधारका विषयमा शनिबार बिहान भएको सहमतिमा मेडिकल शिक्षाका कार्यक्रम सञ्चालनको अनुमति र सिट वृद्धिसम्बन्धी निर्णयको छानबिनदेखि विगतका सहमति कार्यान्वयनसम्मका विषय समेटिएका छन्। सहमतिपत्रमा सरकारका तर्फबाट शिक्षा तथा खेलकुदमन्त्री सस्मित पोखरेल र डा. केसीले हस्ताक्षर गरेका छन्। सहमतिअनुसार चिकित्सा शिक्षा आयोगको असोज ३० गतेको निर्णयबमोजिम सहिद दशरथ चन्द स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयलाई एमबीबीएसलगायत शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालनको अनुमति तथा सिट निर्धारण र नेपाली सेना स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानलाई एमबीबीएसमा सिट थप गर्ने निर्णय मापदण्डअनुसार भए–नभएको छानबिन गरिनेछ। यसका लागि प्रा. डा. रमेशप्रसाद…

काठमाडौं, २० कार्तिक । सर्वसाधारणका लागि प्राथमिक शेयर (आईपीओ) निष्कासन गर्ने तयारीमा रहेको मेडिकेयर हस्पिटलको आम्दानी बढ्दा पनि खुद नाफा भने घटेको छ। अस्पतालले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८२८३ को वित्तीय विवरणमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा नाफा ७६ लाख रुपैयाँ कम भएको देखिएको हो। गत आर्थिक वर्षमा अस्पतालले कुल ६० करोड २२ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्दा १० करोड २ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा अस्पतालको खुद नाफा १० करोड ७८ लाख रुपैयाँ थियो। यस आधारमा अस्पतालको नाफा करिब ७.०५ प्रतिशतले घटेको छ। आम्दानीमा भएको वृद्धिसँगै नाफा भने बढ्न सकेन। वित्तीय विवरणमा उल्लेखित कुल आम्दानी र खुद…

–शरदचन्द्र ओझा– हाम्रो शरीरको महत्त्वपूर्ण अङ्ग आँखामा विभिन्न समयमा विभिन्न प्रकारका रोग लाग्ने गर्छन्। तिनको उपचारका लागि विभिन्न किसिमका आइड्रप्स आवश्यक पर्छन्। चिकित्सकको उचित सल्लाहअनुसार मात्रा मिलाएर मात्र ती आइड्रप्स प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ। कम्प्युटर तथा ल्यापटपको बढ्दो प्रयोग, धुवाँ, धुलो र प्रदूषणलगायतका कारण आजभोलि आँखाका विभिन्न समस्या बढ्दै गएको पाइन्छ। आँखाको सुक्खापन, एलर्जी र सङ्क्रमणलगायतका समस्यामा प्रयोग हुने आइड्रप्स अर्थात् आँखामा हाल्ने झोलको प्रयोग पनि त्यसैअनुरूप बढ्दै गएको छ। आँखाका रोगमा प्रयोग हुने आइड्रप्सको उत्पादनमा पानीको महत्त्वपूर्ण भूमिका हुन्छ। यसको उत्पादनमा हामीले पिउने साधारण पानीभन्दा फरक पानी प्रयोग गरिन्छ। वास्तवमा पानी आइड्रप्सको एउटा महत्त्वपूर्ण कच्चा पदार्थ हो। यस लेखमा…

काठमाडौं, १९ कार्तिक । नेपाल चिकित्सक संघले आमरण अनशनरत प्रा. डा. गोविन्द केसीको जीवनरक्षाका लागि तत्काल वार्ताको वातावरण बनाउन सरकारसँग माग गरेको छ। संघले आज जारी विज्ञप्तिमा संघले डा. केसीको स्वास्थ्यमा जटिल समस्या उत्पन्न भएको उल्लेख गर्दै उनले उठाएका जायज माग तत्काल सम्बोधन गर्न आग्रह गरेको हो। कात्तिक १२ गतेदेखि २५औँ आमरण अनशनमा रहेका डा. केसीका माग आठ दिन बितिसक्दा पनि सरकारले सम्बोधन गरेको छैन। यसप्रति संघले गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ। यसैबीच, आगामी कदमबारे छलफल गर्न संघले कात्तिक २० गते शुक्रबार दिउँसो केन्द्रीय कार्यालयमा कार्यक्रम आयोजना गर्नेपनि विज्ञप्तिमार्फत जनाएको छ। छलफलमा संघका पूर्वअध्यक्ष, पूर्वमहासचिव, विशेषज्ञ चिकित्सक समाज, अस्पताल निर्देशक,…

दाङ, १९ कार्तिक । आईसीयूको शय्या थप्नेदेखि अनलाइन टिकट र प्रयोगशाला रिपोर्टको सुविधासम्मका काम समेट्दै राप्ती स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानले सय दिने कार्यप्रगति विवरण सार्वजनिक गरेको छ। उपकुलपति प्रा.डा. अजयकुमार मिश्रले कार्यभार सम्हालेपछिका उपलब्धि, सुधारका पहल र अघि बढाइएका योजनाहरू विवरणमा समेटेर प्रतिष्ठानले प्रगति प्रस्तुत गरेको हो । प्रतिष्ठानका अनुसार यस अवधिमा सघन उपचार कक्ष (आईसीयू) नयाँ स्थानमा सारेर शय्या संख्या १० बाट १२ पुर्‍याइएको छ। यसलाई १५ शय्यामा विस्तार गर्ने तयारी भइरहेको प्रतिष्ठानले जनाएको छ। शल्यक्रिया टेबलको संख्या पाँचबाट छ पुर्‍याउने काम पनि सुरु गरिएको विवरणमा उल्लेख छ। सेवाग्राहीलाई सहज बनाउन मोबाइल एपमार्फत अनलाइन ओपीडी टिकट काट्ने र वेबसाइटबाट प्रयोगशाला…

काठमाडौं, १९ कार्तिक । सडकमा हुँदा राज्यलाई प्रश्न गर्ने, नागरिकका पक्षमा चर्को आवाज उठाउने र सत्तामा पुगेपछि त्यही प्रश्नको जवाफ दिनबाट भाग्ने प्रवृत्ति नेपाली राजनीतिमा नौलो होइन। डा. गोविन्द केसीको पछिल्लो सत्याग्रहले नयाँ भनिएको नेतृत्वसामु पनि यही प्रश्न तेर्स्याएको छ । कुनै समय केसीको आन्दोलनमा साथ दिएर सडकमा उभिनेहरु अहिले सिंहदरबारका कुर्सीमा छन्। कोही सरकार चलाउने ठाउँमा छन्, कोही संसद्मा र कोही सरकारलाई सल्लाह दिने भूमिकामा। तर, केसी भने पुराना सहमति कार्यान्वयन र चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गर्दै फेरि आफ्नै शरीरलाई दबाबको माध्यम बनाउन बाध्य भएको बताइरहेका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले विगतमा सामाजिक सञ्जालबाट केसीका पक्षमा आफूलाई प्रस्तुत गरेका थिए।…

झापा, १८ कार्तिक । अर्जुनधाराका ९१ वर्षीय लक्ष्मीकान्त रिसालको बिर्तामोडस्थित बीएन्डसी मेडिकल कलेजमा मुटुको एन्जियोप्लास्टी गरिएको छ। अस्पतालका अनुसार डा. उमेश यादवको नेतृत्वको टोलीले गरेको एन्जियोप्लास्टी सफल भएको हो। रिसाल अहिले स्वास्थ्यलाभ गरिरहेका छन्। छाती दुख्न थालेपछि सुरुमा ग्यास्ट्रिकको समस्या हो कि भन्ने ठानेको परिवारले जनाएको छ। दुखाइ बढेपछि नजिकको अस्पतालमा जाँच गराउँदा ईसीजी गरेर थप उपचारका लागि बीएन्डसी जान सल्लाह दिइएको उनका नाति विनोद रिसालले बताए। विनोदका अनुसार बीएन्डसीमा परीक्षणपछि चिकित्सकले तत्काल एन्जियोप्लास्टी गर्नुपर्ने बताएका थिए। हजुरबुवाको उमेरका कारण प्रक्रिया गराउने वा नगराउने भन्ने दोधार भए पनि चिकित्सकको सल्लाहअनुसार उपचार अघि बढाउन र एन्जिओप्लास्टी गर्न आफैले सहमति दिएको उनले…

काठमाडौं, १८ कार्तिक । अनशनरत डा. गोविन्द केसीसँग वार्ता गर्न शिक्षा मन्त्रालयका सहसचिव जयराम अधिकारीको संयोजकत्वमा चार सदस्यीय समिति गठन गरिएको छ। चिकित्सा शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका माग राख्दै अनशनमा रहेका केसीसँग संवाद गर्न समिति गठन गरिएको हो। इलाममा २५औँ अनशन सुरु गरेका केसीलाई स्वास्थ्यमा समस्या देखिएपछि काठमाडौं ल्याइएको थियो। उनको त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ।