काठमाडौँ- पछिल्ला वर्षहरूमा थाइराइडसम्बन्धी समस्या तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू यस समस्याबाट प्रभावित भइरहेका छन्। पहिले महिलाहरूमा बढी देखिने गरेको थाइराइड समस्या अहिले पुरुषहरूमा पनि उल्लेख्य रूपमा बढ्दै गएको चिकित्सकहरू बताउँछन्। धेरै व्यक्तिमा अचानक तौल बढ्नुको प्रमुख कारणसमेत थाइराइड नै बनेको छ। गम्भीर पक्ष के छ भने, थाइराइडले तौल मात्र बढाउँदैन, पुरुष र महिला दुवैको प्रजनन क्षमतामा समेत गहिरो असर पारिरहेको छ।
हाम्रो घाँटीको तल्लो भागमा पुतली आकारको सानो ग्रन्थि हुन्छ, जसलाई थाइराइड ग्रन्थि भनिन्छ। आकारमा सानो देखिए पनि यस ग्रन्थिको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुन्छ। चिकित्सा विज्ञानका अनुसार थाइराइड ग्रन्थिले टी–थ्री (T3) र टी–फोर (T4) नामका हर्मोन उत्पादन गर्छ। यी हर्मोनहरूले शरीरका प्रत्येक कोषको ऊर्जा उत्पादन, मेटाबोलिजम र समग्र शारीरिक सन्तुलन नियन्त्रण गर्छन्। विशेषगरी प्रजनन प्रणालीमा यसको प्रभाव निकै गहिरो हुन्छ।
हर्मोन कम वा बढी हुनु दुवै खतरनाक
जब थाइराइड ग्रन्थिले सामान्य रूपमा काम गर्न छोड्छ, तब समस्या सुरु हुन्छ। थाइराइड हर्मोन अत्यन्त कम उत्पादन भएमा त्यसलाई हाइपोथाइरायडिज्म भनिन्छ भने अत्यधिक उत्पादन भएको अवस्थालाई हाइपरथाइरायडिज्म भनिन्छ। यी दुवै अवस्थामा शरीरको समग्र सन्तुलन बिग्रन्छ र त्यसको प्रत्यक्ष असर प्रजनन क्षमतामा पर्छ।
महिलाहरूमा थाइराइड हर्मोन असन्तुलन हुँदा डिम्बाशयबाट अण्डा निस्कने प्रक्रिया प्रभावित हुन्छ। यसले गर्भधारण गर्न कठिनाइ उत्पन्न गराउँछ। अनियन्त्रित थाइराइड स्तर भएका महिलामा अनियमित मासिक धर्म, बारम्बार गर्भपतन र बाँझोपनको जोखिम उच्च हुने चिकित्सकहरू बताउँछन्।
थाइराइडलाई सामान्य हर्मोनसम्बन्धी समस्या मात्र ठान्नु ठूलो भूल हुने विज्ञहरूको भनाइ छ। यो एक गम्भीर स्वास्थ्य समस्या हो, जसले पुरुष र महिला दुवैको प्रजनन प्रणालीमा प्रत्यक्ष र दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ। समयमै जाँच र उपचार नगरे यसले जीवनशैली र पारिवारिक जीवनमा गम्भीर प्रभाव पार्ने खतरा रहन्छ।
