काठमाडौं – विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयलाई दुई थान मेडिकल ग्यास एनालाइजर हस्तान्तरण गरेको छ। यो सहयोग नेपालले कार्यान्वयन गरिरहेको राष्ट्रिय अक्सिजन रोडम्यापलाई थप सुदृढ बनाउने महत्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार कोभिड–१९ महामारीका क्रममा स्वास्थ्य संस्थाहरूमा अक्सिजनको उपलब्धता मात्र होइन, गुणस्तर सुनिश्चिततामा पनि गम्भीर कमजोरी रहेको तथ्य उजागर भएको थियो। सोही अनुभवका आधारमा अक्सिजन प्रणालीलाई सुरक्षित, गुणस्तरीय र भरपर्दो बनाउने उद्देश्यले यो सहयोग प्रदान गरिएको हो।
बिरामीको सुरक्षाका लागि सिलिन्डर, अक्सिजन कन्सन्ट्रेटर वा पीएसए प्लान्टमार्फत उपलब्ध गराइने अक्सिजनले अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तर मापदण्ड पूरा गर्नु अत्यावश्यक मानिन्छ। विशेषगरी सघन उपचार कक्ष (आईसीयू), नवजात शिशु सेवा, आकस्मिक उपचार तथा शल्यक्रियाजस्ता संवेदनशील सेवामा अक्सिजनको गुणस्तर निर्णायक हुने स्वास्थ्य विज्ञहरू बताउँछन्।
हस्तान्तरण गरिएका मेडिकल ग्यास एनालाइजरहरूले स्वास्थ्य संस्थालाई अक्सिजनको गुणस्तर मापन गर्न र सम्भावित दूषित तत्व पहिचान गर्न सक्षम बनाउनेछन्। यसबाट अक्सिजनसम्बन्धी औषधि मापदण्ड (अक्सिजन फार्माकोपिया) अनुसार परीक्षण गर्न सहयोग पुग्नेछ भने प्रमाणमा आधारित नीति निर्माण र नियामक प्रणाली सुदृढ गर्न समेत टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
हाल धेरै स्वास्थ्य संस्थामा अक्सिजनको गुणस्तर परीक्षण र दूषित तत्व पहिचान गर्ने मानकीकृत उपकरणको अभाव रहेको छ। नियमित परीक्षण नहुँदा न्यून गुणस्तरको ग्यास उपचारमा प्रयोग हुने जोखिम बढ्ने स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञहरूको भनाइ छ।
नयाँ मेडिकल ग्यास एनालाइजरहरूले अक्सिजनसँग सम्बन्धित विभिन्न महत्वपूर्ण मापदण्ड मापन गर्न सक्नेछन्। ती मापदण्डमा अक्सिजनको सान्दर्भिकता, कार्बन डाइअक्साइड, कार्बन मोनोअक्साइड, नाइट्रिक अक्साइड, नाइट्रोजन डाइअक्साइड, सल्फर डाइअक्साइड, जलवाष्प तथा तेलजन्य कण (आयल मिस्ट) समावेश छन्।
यी सबै मापदण्डहरू विश्व स्वास्थ्य संगठनको अक्सिजन मोनोग्राफ आवश्यकतासँग मेल खाने भएकाले बिरामीलाई प्रदान गरिने अक्सिजन अन्तर्राष्ट्रिय गुणस्तरअनुसार सुरक्षित र प्रभावकारी भएको सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ।
