काठमाडौं । नेपालको औषधि बजारको वार्षिक बिक्री मूल्य ७२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। औषधि बजार अनुसन्धान संस्था आईक्यूभीआईए (IQVIA) को मार्च २०२६ सम्मको १२ महिनाको (MAT) तथ्याङ्कअनुसार बजार अघिल्लो समान अवधिको तुलनामा ४ प्रतिशतले बढेको हो।
प्रतिवेदनअनुसार मार्च २०२६ महिनामा मात्रै ६ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बराबरको औषधि बिक्री भएको छ। यो अघिल्लो वर्षको मार्च महिनाको तुलनामा ६ प्रतिशत बढी हो। वार्षिक बिक्री मूल्यले बजारमा भएको कारोबार जनाउँछ; यसलाई कम्पनीहरूको नाफा वा सरकारी राजस्वका रूपमा बुझ्नु हुँदैन।
शीर्ष कम्पनीमा नेपालीको अग्रता
मार्च २०२६ सम्मको वार्षिक बिक्रीका आधारमा क्वेस्ट फर्मास्युटिकल्स ३ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँसहित पहिलो स्थानमा छ। दोस्रो स्थानमा नेपाल फर्मास्युटिकल्स (३ अर्ब ७२ करोड), तेस्रोमा नेसनल हेल्थकेयर (३ अर्ब ६८ करोड), चौथोमा देउराली–जनता (३ अर्ब ६५ करोड) र पाँचौँमा आर्या फर्माल्याब (३ अर्ब २ करोड) छन्।
छैटौँदेखि दसौँ स्थानमा क्रमशः भारतीय कम्पनी सन फार्मा (३ अर्ब १ करोड), अरिस्टो (२ अर्ब ७७ करोड), अल्केम (२ अर्ब ५९ करोड), सिप्ला (२ अर्ब ४८ करोड) र नेपाली कम्पनी एसियन फर्मास्युटिकल्स (२ अर्ब ४४ करोड) छन्। शीर्ष १० कम्पनीमध्ये ६ नेपाली र ४ भारतीय कम्पनी छन्। यद्यपि शीर्ष १० मा कम्पनीहरूको संख्यालाई सम्पूर्ण बजारको राष्ट्रिय हिस्सासँग बराबर मान्न मिल्दैन।
सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने औषधि ब्रान्ड
ब्रान्डका आधारमा पान्टा फास्ट–डीको वार्षिक बिक्री ६३ करोड रुपैयाँ छ। त्यसपछि क्लाभाम ५४ करोड, फोराकोर्ट ५० करोड, माइलोड–एल ४७ करोड, सेरोफ्लो ४३ करोड, एन्क्लेभ ४१ करोड, प्यान्टप ४१ करोड, फेभास्टिन ३९ करोड, जोन ३५ करोड र सिप्टिन एम ३४ करोड रुपैयाँ बराबर बिक्री भएका छन्। यी रकम सम्बन्धित ब्रान्डको बजार बिक्री मूल्य हुन्।
कुन उपचार समूहको बजार ठूलो ?
व्यापक उपचार समूहअनुसार संक्रमणविरुद्धका औषधिको बजार १० अर्ब १९ करोड रुपैयाँ रहेको छ। मुटुसम्बन्धी औषधिको ९ अर्ब ४० करोड, पेट तथा पाचन प्रणालीसम्बन्धी औषधिको ८ अर्ब ८४ करोड र श्वासप्रश्वाससम्बन्धी औषधिको ७ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ बराबर वार्षिक कारोबार देखिन्छ।
विशिष्ट औषधि वर्गमध्ये खोकीसम्बन्धी औषधिको बजार १ अर्ब ९२ करोड, प्यान्टोप्राजोल र डोम्पेरिडोन संयोजनको १ अर्ब ५४ करोड, रोसुभास्टाटिनको १ अर्ब ४८ करोड, एमोक्सिसिलिन र क्लाभुलानिक एसिडको १ अर्ब ३१ करोड तथा प्यान्टोप्राजोलको १ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ छ।
बजारको यो विवरणले औषधिको व्यावसायिक बिक्रीको आकार देखाउँछ। धेरै बिक्री भएको ब्रान्ड वा वर्ग नै सबैभन्दा प्रभावकारी वा चिकित्सकीय रूपमा सबैभन्दा उपयुक्त हो भन्ने निष्कर्ष यसबाट निकाल्न मिल्दैन।
स्रोत: IQVIA, Nepal Market Reflection Report, MAT March 2026।
