काठमाडौं । मनसुन सकिएसँगै मौसममा परिवर्तन आउन थालेपछि बालबालिकामा रुघाखोकी, ज्वरो, भाइरल संक्रमण तथा एलर्जीका समस्या देखिन सक्ने भएकाले स्वास्थ्यमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ। बिहान र बेलुका चिसो तथा दिउँसो गर्मी हुने समयमा बालबालिकालाई संक्रमणबाट जोगाउन अभिभावकले सावधानी अपनाउनुपर्छ।
मौसम परिवर्तनसँगै तापक्रममा हुने उतारचढाव, धुलो, धुवाँ र संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कका कारण बालबालिकामा स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्छ। विद्यालय तथा खेल्ने स्थानमा धेरै बालबालिका एकै ठाउँमा भेला हुने भएकाले श्वासप्रश्वाससम्बन्धी संक्रमण फैलिने जोखिमसमेत रहन्छ।
बालबालिकालाई संक्रमणबाट जोगाउन व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। खाना खानुअघि, शौचालय प्रयोग गरेपछि र बाहिरबाट घर फर्किएपछि साबुनपानीले कम्तीमा २० सेकेन्डसम्म हात धुने बानी बसाल्नुपर्छ। खोक्दा वा हाच्छिउँ गर्दा रुमाल वा कुहिनाले नाक र मुख छोप्न सिकाउनुका साथै फोहोर हातले आँखा, नाक र मुख छुनबाट रोक्नुपर्छ।
खानपानमा पनि विशेष ध्यान दिन आवश्यक छ। बालबालिकालाई ताजा तथा पोषिलो खाना, पर्याप्त पानी र झोलयुक्त पदार्थ दिनुपर्छ। फलफूल तथा तरकारीलाई खानामा समावेश गर्ने र बासी वा दूषित खानेकुराबाट टाढा राख्नुपर्छ। साथै, मौसमअनुसार लुगा लगाउने, घर तथा कोठामा हावा आवतजावत हुने व्यवस्था मिलाउने र धुलो तथा धुवाँको सम्पर्क कम गर्ने गर्नुपर्छ।
पर्याप्त निद्रा, सन्तुलित खानपान र नियमित शारीरिक गतिविधिले बालबालिकाको समग्र स्वास्थ्य राम्रो राख्न सहयोग गर्छ। उनीहरूलाई उमेरअनुसार पर्याप्त आराम र सुरक्षित वातावरणमा खेल्ने अवसर दिनुपर्छ।
बालबालिकालाई रुघाखोकी वा ज्वरो आएमा पर्याप्त आराम गराउनुपर्छ। संक्रमण अरूमा फैलिन नदिन बिरामी बालबालिकालाई विद्यालय वा भिडभाडमा नपठाउनु उपयुक्त हुन्छ। चिकित्सकको सल्लाहबिना एन्टिबायोटिक वा अन्य औषधि खुवाउनु हुँदैन, किनकि भाइरल संक्रमणमा एन्टिबायोटिक प्रभावकारी हुँदैन।
विशेषगरी बालबालिकालाई सास फेर्न गाह्रो भएमा, असामान्य रूपमा सुस्त भएमा, पानी पिउन नसकेमा वा शरीरमा पानीको कमीका लक्षण देखिएमा तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा लैजानुपर्छ। तीन महिनाभन्दा कम उमेरको शिशुलाई ३८ डिग्री सेल्सियस वा सोभन्दा बढी ज्वरो आएमा पनि तुरुन्त चिकित्सकीय मूल्याङ्कन आवश्यक हुन्छ।
मौसम परिवर्तनलाई रोक्न नसकिए पनि सरसफाइ, पोषण, पर्याप्त आराम र समयमै उपचारमा ध्यान दिएर बालबालिकामा संक्रमणको जोखिम घटाउन सकिन्छ। बालबालिकाको स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि अभिभावक, विद्यालय र समुदायको संयुक्त सतर्कता महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
