काठमाडौं । मधुमेहका लागि प्रयोग हुने औषधि ‘ग्लिपिड–१’ र वाकवाकी तथा बान्ता रोक्न प्रयोग हुने ‘भोमिसेट’ प्रयोग गरिरहनुभएको छ ? यदि तपाईंले टाइम फार्मास्युटिकल्स लिमिटेडद्वारा उत्पादित यी औषधिका निश्चित समूह प्रयोग गरिरहनुभएको छ भने होसियार हुनुपर्ने भएको छ ।
औषधि व्यवस्था विभागले टाइम फार्मास्युटिकल्सका यी दुई औषधिका निश्चित समूह तोकिएको गुणस्तर मापदण्डअनुसार नभएको परीक्षणबाट देखिएपछि बजारबाट तत्काल फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको छ। अझ महत्वपूर्ण कुरा, यी दुई औषधि १५ दिनको अन्तरमा फिर्ता गर्न निर्देशन दिइएको हो।
१५ दिनमा टाइमका दुई औषधि फिर्ता
औषधि व्यवस्था विभागले २०८३ भदौ १६ गते जारी गरेको सूचनामा टाइम फार्मास्युटिकल्सद्वारा उत्पादित ‘भोमिसेट सिरप’ फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको थियो।
त्यसको ठीक १५ दिनपछि, २०८३ असोज १ गते, विभागले सोही कम्पनीको ‘ग्लिपिड–१’ नामक औषधिको निश्चित समूह बजारबाट फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको छ।
दुवै औषधिको परीक्षण राष्ट्रिय औषधि प्रयोगशालाबाट गरिएको विभागको सूचनामा उल्लेख छ।
वाकवाकी र बान्ताको औषधि ‘भोमिसेट’
पहिलो सूचनामा टाइम फार्मास्युटिकल्सले उत्पादन गरेको ‘भोमिसेट सिरप’ समावेश छ।
यसको समूह नम्बर भीएमएस–०१९ हो। उत्पादन मिति २०२५ जुलाई र म्याद सकिने मिति २०२७ जुन रहेको छ।
यो औषधिमा ओन्डान्सेट्रोन रहेको छ र सामान्यतया वाकवाकी तथा बान्ता नियन्त्रणका लागि प्रयोग गरिन्छ।
विभागका अनुसार राष्ट्रिय औषधि प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा उक्त समूहले २०२६ को संयुक्त राज्य औषधि संहिताअनुसार मुखबाट सेवन गर्ने तरल औषधिको प्याकेजिङसम्बन्धी मापदण्ड पूरा नगरेको पाइएपछि बिक्री–वितरण रोक्न तथा बजारबाट फिर्ता गर्न निर्देशन दिइएको हो।
मधुमेहको औषधि ‘ग्लिपिड–१’
त्यसको १५ दिनपछि विभागले टाइम फार्मास्युटिकल्सकै ‘ग्लिपिड–१’ को अर्को समूह फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको छ।
ग्लिपिड–१ मा ग्लिमेपिराइड १ मिलिग्राम रहेको छ। यो मधुमेह नियन्त्रणका लागि प्रयोग हुने औषधि हो।
फिर्ता गर्न भनिएको यसको समूह नम्बर जीएम–०७० हो। उत्पादन मिति २०२६ अप्रिल र म्याद सकिने मिति २०२७ सेप्टेम्बर रहेको छ।
राष्ट्रिय औषधि प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा उक्त समूहले २०२६ को संयुक्त राज्य औषधि संहिताअनुसारको घुलन परीक्षण पूरा नगरेको विभागले जनाएको छ।
औषधिको घुलन परीक्षणले ट्याब्लेट शरीरमा पुगेपछि त्यसमा रहेको औषधीय तत्व निर्धारित अवस्थामा आवश्यक रूपमा घुल्ने प्रक्रिया ठीक छ कि छैन भन्ने परीक्षण गर्छ। त्यसैले यस्तो परीक्षणमा तोकिएको मापदण्ड पूरा नहुनु औषधिको गुणस्तरसँग जोडिएको महत्वपूर्ण विषय हो।
एउटै कम्पनी, फरक समस्या
टाइम फार्मास्युटिकल्सका यी दुई औषधि फिर्ता गर्नुको कारण भने फरक छ।
भोमिसेट सिरपको भीएमएस–०१९ समूहमा तरल औषधिको प्याकेजिङसम्बन्धी मापदण्ड पूरा नभएको पाइएको छ भने ग्लिपिड–१को जीएम–०७० समूहमा घुलन परीक्षणको मापदण्ड पूरा नभएको विभागले जनाएको छ।
यसकारण यी दुवै घटनालाई एउटै प्रकारको गुणस्तर समस्या भन्न मिल्दैन। तर एउटै उत्पादक कम्पनीका दुई फरक औषधिका समूह १५ दिनको अन्तरमा सरकारी परीक्षणपछि बजारबाट फिर्ता गर्नुपर्ने अवस्था आउनुले कम्पनीको गुणस्तर नियन्त्रण प्रणालीबारे प्रश्न भने उठाएको छ।
बिरामीले के गर्ने ?
यदि तपाईं वा तपाईंको परिवारका सदस्यले मधुमेहका लागि ‘ग्लिपिड–१’ प्रयोग गरिरहनुभएको छ भने औषधिको प्याकेटमा रहेको समूह नम्बर जीएम–०७० हो कि होइन जाँच गर्नुहोस्।
त्यस्तै, वाकवाकी वा बान्ताका लागि प्रयोग भइरहेको ‘भोमिसेट सिरप’को समूह नम्बर भीएमएस–०१९ हो कि होइन हेर्नुहोस्।
फिर्ता गर्न भनिएको समूह परेमा औषधि आफैं बन्द गर्ने वा अर्को औषधि आफैं सुरु गर्नेभन्दा चिकित्सक वा औषधि विज्ञसँग परामर्श गर्नु उचित हुन्छ।
टाइम फार्मास्युटिकल्ससँग उठ्ने प्रश्न
एकै कम्पनीका दुई औषधि १५ दिनको अन्तरमा फिर्ता गर्न निर्देशन दिइएपछि कम्पनीको आन्तरिक गुणस्तर परीक्षण प्रणालीबारे प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक छ। गुणस्तरमा टाइम फर्माले गम्भीर खेलवाड गरेको प्रष्ट हुन्छ ।
औषधि बजारमा पठाउनुअघि कम्पनीको आफ्नै परीक्षणबाट यस्ता समस्या किन पहिचान हुन सकेनन्? सम्बन्धित समूहको उत्पादन कति भएको थियो? बजारमा कति पठाइएको थियो? अहिलेसम्म कति फिर्ता भइसकेको छ? र यी औषधि प्रयोग गरेका बिरामीबाट कुनै प्रतिकूल असरसम्बन्धी जानकारी आएको छ कि छैन ?
यी प्रश्नको जवाफ टाइम फार्मास्युटिकल्सबाट आउनु आवश्यक छ।
१५ दिनमा दुई औषधि फिर्ता हुनुको अर्थ के ?
टाइम फार्मास्युटिकल्सका सबै औषधि गुणस्तरहीन छन् भन्ने निष्कर्ष निकाल्ने आधार यी दुई घटनाले मात्र दिँदैनन्। विभागले पनि निश्चित समूह नम्बर भएका औषधि फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको हो।
तर वाकवाकी तथा बान्ताका लागि प्रयोग हुने ‘भोमिसेट’ र मधुमेहका लागि प्रयोग हुने ‘ग्लिपिड–१’ का निश्चित समूहमा सरकारी परीक्षणबाट मापदण्ड पूरा नभएको पाइनु उपभोक्ता र स्वास्थ्यकर्मीका लागि चासोको विषय हो।
विशेषगरी मधुमेहजस्तो दीर्घकालीन रोगका बिरामीले नियमित सेवन गर्ने औषधिको गुणस्तर अत्यन्त संवेदनशील विषय भएकाले सम्बन्धित औषधिको समूह नम्बर जाँच गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।
त्यसैले तपाईं वा तपाईंका आफन्तले मधुमेहका लागि टाइमको ‘ग्लिपिड–१’ वा वाकवाकी–बान्ताका लागि ‘भोमिसेट’ प्रयोग गरिरहनुभएको छ भने, आजै टाइम फर्मा लेखिएका औषधि रद्द गर्नुपर्ने देखिन्छ ।
