काठमाडौँ । नेपालमा बालबालिका, किशोरकिशोरी, महिला लगायत विभिन्न उमेर समूहका नागरिकको पोषण अवस्था तथा शरीरमा आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्त्वको उपलब्धता मूल्याङ्कन गर्न ‘नेपाल सूक्ष्म पोषक तत्त्व सर्वेक्षण २०२६’ सञ्चालन हुने भएको छ ।
स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयअन्तर्गतको परिवार कल्याण महाशाखाको नेतृत्वमा सञ्चालन हुने सर्वेक्षणले नेपालको वर्तमान पोषण अवस्थाबारे राष्ट्रिय तथा प्रदेशस्तरको अद्यावधिक तथ्याङ्क उपलब्ध गराउनेछ । सन् २०१६ मा गरिएको राष्ट्रिय सूक्ष्म पोषक तत्त्व अवस्था सर्वेक्षणको करिब एक दशकपछि हुन लागेको यस अध्ययनले विगतका उपलब्धि, विद्यमान पोषण समस्या तथा आगामी प्राथमिकता पहिचान गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सर्वेक्षणमा भिटामिन ‘ए’, भिटामिन ‘बी१२’, आइरन, आयोडिन, जिङ्क र फोलेटलगायत शरीरका लागि आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्त्वको अवस्था परीक्षण गरिनेछ । त्यसैगरी रक्तअल्पता तथा सङ्क्रमणसँग सम्बन्धित सूचक, शारीरिक वृद्धि र समग्र पोषण अवस्था तथा प्रमुख पोषण कार्यक्रमको पहुँच र सेवाग्राहीको पालना अवस्थासमेत अध्ययन गरिनेछ ।
सन् २०२६ अप्रिलदेखि २०२७ मार्चसम्म सञ्चालन हुने सर्वेक्षण देशभरका सातै प्रदेश तथा हिमाल, पहाड र तराईका तीनवटै भौगोलिक क्षेत्रमा गरिनेछ । यसका लागि २८० वटा क्लस्टर छनोट गरी ८ हजार ४०० घरपरिवारका करिब १२ हजार २३६ जनालाई सर्वेक्षणमा समेटिनेछ ।
सर्वेक्षणमा घरमूली, १५ देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका महिला, १० देखि १९ वर्षका किशोरकिशोरी, ६ देखि ९ वर्ष तथा ६ देखि ५९ महिनासम्मका बालबालिकाको पोषण अवस्था अध्ययन गरिनेछ । गर्भवती महिलालाई समेत सर्वेक्षणमा समावेश गरिनेछ ।
सर्वेक्षण सञ्चालनका लागि गुणस्तर नियन्त्रक, तथ्याङ्क सङ्कलक, सुपरिवेक्षक, अन्तर्वार्ताकार, रक्त नमुना सङ्कलक, प्रयोगशाला प्राविधिक तथा नमुना ढुवानीमा संलग्न गरी २०५ जना जनशक्ति परिचालन गरिनेछ । उनीहरूका लागि नोभेम्बर १७ देखि २८ गतेसम्म तालिम सञ्चालन गरिनेछ ।
यसअघि सन् २०१६ मा गरिएको सर्वेक्षणले विभिन्न उमेर समूहका नागरिकमा सूक्ष्म पोषक तत्त्वको कमी तथा रक्तअल्पताको अवस्था पहिचान गरेको थियो । त्यसयता सरकारले पोषण सुधारका लागि विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ ।
नयाँ सर्वेक्षणबाट प्राप्त तथ्याङ्कले हाल सञ्चालनमा रहेका पोषण कार्यक्रमको प्रभावकारिता मूल्याङ्कन गर्न तथा आगामी दिनमा पोषणसम्बन्धी नीति, योजना र कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
