काठमाडौं – अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बालबालिकालाई दिइने खोपको संख्या घटाउन तथा दादुरा, गलफफ (मम्प्स) र रुबेला (एमएमआर) विरुद्ध दिइने संयुक्त खोपलाई छुट्टाछुट्टै लगाउन सिफारिस गर्ने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका छन्।
ट्रम्प प्रशासनले हाल अमेरिकन एकेडेमी अफ पेडियाट्रिक्स (एएपी) ले सिफारिस गरेको १८ वटा बाल्यकालीन खोपलाई घटाएर ११ वटा मुख्य खोपमा सीमित गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले बालबालिकालाई गम्भीर तथा जोखिमपूर्ण रोगबाट जोगाउने ११ वटा मुख्य खोपलाई मात्र प्राथमिकता दिने बताएका छन्।
प्रस्तावित सूचीमा दादुरा, मम्प्स, रुबेला, डिप्थेरिया, टिटानस, कुकुरे खोकी (पर्टुसिस), पोलियो, हेमोफिलस इन्फ्लुएन्जा टाइप बी, न्युमोकोकल रोग, ह्युमन प्यापिलोमाभाइरस (एचपीभी) र चिकेनपक्सविरुद्धका खोप छन्।
ट्रम्पले संयुक्त एमएमआर खोप एकैपटक दिनुभन्दा तीनवटै खोप छुट्टाछुट्टै दिनुपर्ने धारणा राखेका छन्। उनले एमएमआर खोप एकैपटक दिँदा जोखिम हुन सक्ने दाबी गरे पनि उक्त दाबी पुष्टि गर्ने वैज्ञानिक प्रमाण भने प्रस्तुत गर्न सकेनन्।
अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्र (सीडीसी) का अनुसार एमएमआर खोप अधिकांश मानिसका लागि सुरक्षित छ र दादुरा, मम्प्स तथा रुबेलाबाट संक्रमित हुनुभन्दा खोप लगाउनु निकै सुरक्षित हुन्छ। साना बालबालिकामा खोपपछि ज्वरोसँग सम्बन्धित झट्का आउने जोखिम अत्यन्तै कम भए पनि गम्भीर समस्या हुने सम्भावना न्यून रहेको सीडीसीले जनाएको छ।
एमएमआर खोपलाई छुट्टाछुट्टै लगाउँदा कुनै अतिरिक्त स्वास्थ्य लाभ हुने वैज्ञानिक प्रमाणसमेत नरहेको सीडीसीको भनाइ छ। विज्ञहरूका अनुसार खोपबीच लामो अन्तर राख्दा बालबालिका खोप पूरा गर्नुअघि नै रोगको जोखिममा पर्न सक्छन्। धेरैपटक स्वास्थ्य संस्थामा जानुपर्ने हुँदा खोपको कुनै मात्रा छुट्ने सम्भावनासमेत बढ्न सक्छ।
ट्रम्पले विगतदेखि नै एमएमआर खोप र अटिजमबीच सम्बन्ध रहेको संकेत गर्दै आएका छन्। तर वैज्ञानिक अध्ययनहरूले एमएमआर खोप र अटिजमबीच कुनै सम्बन्ध नरहेको देखाएका छन्। सन् २०१९ मा डेनमार्कमा ६ लाख ५७ हजारभन्दा बढी बालबालिकामा गरिएको उच्च गुणस्तरको अध्ययनले समेत एमएमआर खोपले अटिजम गराउने वा त्यसलाई सक्रिय बनाउने प्रमाण नपाएको थियो।
ट्रम्पको कार्यकारी आदेश अनिवार्य भने होइन। अमेरिकामा विद्यालयमा भर्नाका लागि आवश्यक खोपसम्बन्धी नियम संघीय सरकारभन्दा राज्य सरकारहरूले निर्धारण गर्ने भएकाले आदेशले राज्यस्तरका खोपसम्बन्धी कानुनलाई स्वतः परिवर्तन गर्दैन।
अमेरिकी स्वास्थ्य तथा मानव सेवा सचिव रोबर्ट एफ. केनेडी जुनियरले नयाँ व्यवस्था अभिभावकलाई छनोटको अधिकार दिनका लागि भएको बताएका छन्। तर अमेरिकन एकेडेमी अफ पेडियाट्रिक्सका अध्यक्ष डा. एन्ड्र्यु रेसिनले ट्रम्पको आदेशलाई ‘खतरनाक’ भन्दै यो वैज्ञानिक आधारमा नभएको प्रतिक्रिया दिएका छन्। उनका अनुसार दादुरा फैलिरहेका बेला बालबालिकाको खोप ढिला गर्नु वा छुटाउनु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।
रिपब्लिकन सिनेटर तथा चिकित्सक बिल क्यासिडीले समेत ट्रम्पको कदमको विरोध गरेका छन्। उनले खोप सुरक्षित र प्रभावकारी रहेको तथा खोपले अटिजम नहुने बताएका छन्।
ट्रम्पको आदेशले खोपमा प्रयोग हुने एलुमिनियमको विकल्प खोज्न र ती विकल्प सुरक्षित तथा प्रभावकारी छन् कि छैनन् भनेर परीक्षण गर्नसमेत निर्देशन दिएको छ। तर अमेरिकन एकेडेमी अफ पेडियाट्रिक्सका अनुसार खोपमा प्रयोग हुने अत्यन्तै सानो मात्राको एलुमिनियमले महत्वपूर्ण स्वास्थ्य जोखिम निम्त्याएको प्रमाण भेटिएको छैन।
सीडीसीले हाल बालबालिकालाई एमएमआर खोपको दुई मात्रा सिफारिस गर्दै आएको छ। पहिलो मात्रा १२ देखि १५ महिनाको उमेरमा र दोस्रो मात्रा चारदेखि छ वर्षको उमेरमा दिन सिफारिस गरिएको छ।
विशेषज्ञहरूले बालबालिकाको खोप तालिका उनीहरूको प्रतिरक्षा प्रणालीले खोपबाट राम्रो प्रतिक्रिया दिने समय र विभिन्न रोगको जोखिम बढी हुने उमेरलाई ध्यानमा राखेर निर्धारण गरिएको बताएका छन्। सिफारिस गरिएका खोप ढिला गर्ने वा छुटाउने कुनै चिकित्सकीय कारण नरहेको एएपीको भनाइ छ।
खोपको संख्या घटाउने र एमएमआर खोपलाई छुट्टाछुट्टै दिने ट्रम्प प्रशासनको कदमले अमेरिकामा बालबालिकाको खोप नीतिबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ। स्वास्थ्य विज्ञहरूले वैज्ञानिक प्रमाणमा आधारित खोप नीति कायम राख्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
