मनसून अर्थात वर्षा ऋतुमा वातावरणमा बढी नमी र प्रदूषणका कारण भाइरस र ब्याक्टेरियाहरू छिटो फैलिन्छन्। यसले निमोनिया जस्ता फोक्सोको संक्रमणको जोखिम बढाउने गरेको छ। यो रोग कुनै पनि उमेरका मानिसमा हुनसक्छ तर विशेषगरी बच्चा, बुढापाका र कमजोर रोगप्रतिरोधात्मक क्षमताका मानिसहरूमा खतरा बढी हुन्छ। समयमै उपचार नपाएमा निमोनिया जीवनको लागि खतरा पनि हुनसक्छ।
अपोलो स्पेक्ट्रा अस्पताल, दिल्लीका पल्मोनोलोजिस्ट डा. प्रीतपाल कौरका अनुसार, “मानसूनमा फोक्सोमा संक्रमण गराउने ब्याक्टेरिया, भाइरस र फंगस वातावरणबाट सजिलै शरीरमा प्रवेश गर्छन्। त्यसैले यस मौसममा निमोनिया बढ्ने खतरा हुन्छ।”
निमोनियाका प्रमुख प्रकारहरू
- ब्याक्टेरियल निमोनिया: मुख्यतया स्ट्रेप्टोकोकस नामक ब्याक्टेरियाले फोक्सोमा संक्रमण गर्छ।
- वायरल निमोनिया: जुकाम, फ्लूका भाइरसले निमोनिया निम्त्याउन सक्छ। कमजोर रोगप्रतिरोधात्मक क्षमताका लागि जोखिमपूर्ण।
- फंगल निमोनिया: प्रायः HIV/AIDS वा किमोथेरेपीमा रहेका व्यक्तिमा देखिन्छ।
- एस्पिरेशन निमोनिया: खानपान वा लार फोक्सोमा पुग्दा हुने संक्रमण।
किन निमोनियाको जोखिम बढी हुन्छ?
- दुई वर्षमुनिका बालबालिका, बुढापाका र दीर्घरोगीहरूमा।
- रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर हुने व्यक्तिमा।
- धूम्रपान गर्नेहरू र अस्पतालमा भर्ना भएका बिरामीहरूमा।
कसरी बच्ने ?
- वर्षा र नमीमा लामो समय बस्न नदिनु।
- सफा र सुक्खा कपडा लगाउनु।
- स्वच्छ पानी र स्वस्थ आहार लिनु।
- धूम्रपान नगर्नु।
- समयमै खोप (PCV वैक्सीन) लगाउनु।
निदान र उपचार
निमोनियाको पुष्टि गर्न छातीको एक्सरे, रक्त परीक्षण, बलगम परीक्षण र अन्य आवश्यक जाँच गरिन्छ। उपचारमा एंटीबायोटिक्स, एंटीवायरल औषधि र भेन्टिलेशन सपोर्ट दिइन्छ।
डा. कौरले सुझाउँछिन्, “मौसमी संक्रमणहरूबाट बच्नको लागि आफ्नो स्वास्थ्यमा सतर्क रहनु आवश्यक छ र कुनै लक्षण देखिएमा तुरुन्तै चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।”