स्वास्थ्य डायरी

काठमाडौं- दसैँमा टन्न खाएर रमाइलो गर्ने आम सोचाइ नै छ । नेपालीहरूको विशेष पर्व भएकाले पनि यस समयमा माछामासुका धेरै परिकार खाने चलन पनि छ । धेरैले दसैंलाई ‘नयाँ लुगा लाउने, मीठो खाने’ चाडका रुपमा पनि लिन्छन् । सबैको घरमा यतिबेला मांसाहारी, शाकाहारी परिकार मात्रै होइन, मिठाई, रोटीसमेत पाक्ने गर्छ । तर के दसैँमा टन्न खानैपर्छ ? पोषणविद्हरू भन्छन्, “घरमै तयार गरिएका परिकार मात्रा मिलाएर ठिक्क खाए फरक पर्दैन ।” चिल्लो, पिरो कम भएका स्वास्थ्यकर परिकारले स्वास्थ्यलाई नगर्ने उनीहरूको भनाइ छ । पोषणविद् राज शाक्यले घरमै पकाइएका खानेकुरा खाँदा स्वास्थ्यमा त्यति धेरै असर नपर्ने बताउँछन् । उनी भन्छन्, “सकेसम्म बाहिरबाट…

काठमाडौं- हृदयघात एक आकस्मिक दुर्घटना हो । मुटुको कार्यमा कुनै पनि अवरोध वा रोकावट सिर्जना हुँदा हृदयघात हुने गर्छ । दैनिक खानपान र जीवनशैलीका कारण वर्तमान समयमा मानिसमा हृदयघातको समस्या बढ्दै गइरहेको छ । हृदयघात ४० वर्षमाथिका मानिसमा देखिने भएता पनि अहिलेको समयमा सबै व्यक्तिमा देखिने गरेको छ । अहिले पनि समाजमा कसैको आकस्मिक मृत्यु भएको खण्डमा मृत्युको कारण हृदयघात भन्ने गरेको पाइन्छ । तर, हृदयघात कसरी हुन्छ । यसको लक्षण कस्तो हुन्छ भनेर धेरै मानिसलाई थाहा नहुन सक्छ । समयमै यसको लक्षण थाहा पाएमा यसबाट हुने मृत्युबाट बच्न सकिन्छ । इन्टरभेन्सनल कार्डियोलोजिस्ट डा. कुनाल विक्रम साहका अनुसार मुटुमा रक्तसञ्चार…

काठमाडौं– घटस्थापना गरेसँगै मांसहारीहरुले दशैंको अष्टमीमा खसी बोका, हाँस, रागाको बलि दिने गरेका छन् ।  यससँगै दसैंमा मासुका परिवारहरु भान्सामा धेरै पाक्ने गरेका छन् । तर चिकित्सकहरुले भने धेरै मासु खानु स्वास्थ्यका लागि हितकर नहुने बताउने गरेका छन् । अझ धेरै दिनदेखिको मासु खानु त स्वास्थ्यका हिसावले निकै हानीकारक मानिन्छ । शाकाहारीले पनि दशैंमा विभिन्न तरकारीका परिकारका साथै मिठाइको परिकार खाने गरेका छन् । मिठाइको परिकार धेरै खाँदा यसले पनि फाइदा पुग्दैन त्यसैले दशैंमा खानपानमा विशेष ध्यान दिन जरुरी हुन्छ । यदी खानपानमा ध्यान नदिने हो भने स्वास्थ्यमा समस्या देखापर्न सक्छ । तपाईमा केही दीर्घ वा अन्य कुनै प्रकारको रोग…

काठमाडौँ- तिलगङ्गा आँखा प्रतिष्ठानले बच्चा जन्मिएपछि, विद्यालय भर्ना गर्नुअघि र प्रत्येक वर्ष अनिवार्य रूपमा बच्चाको आँखा जँचाउन सुझाव दिएको छ । प्रतिष्ठानले आँखा रातो, डेढो, देख्न धमिलो भएमा तथा आँखा दुखेमा, चिप्रा लाग्ने,  आँसु बग्ने, आँखा सामान्यभन्दा सानो वा ठुलो भएमा पनि जति सक्दो छिटो नजिकैको आँखा केन्द्र वा अस्पतालमा गई जाँच गराउन सुझाव दिएको हो  । विश्व दृष्टि दिवसका अवसरमा प्रतिष्ठानले आँखाको कालो भागमा सेतो देखिएमा, चोट पटक लागेमा साथै समय अगावै बच्चा जन्मिएमा र कम तौल जन्मिएमा पनि आँखा केन्द्रमा गई परीक्षण गराउन सबै अभिभावकलाई आग्रह गरेको छ । यस वर्षको आँखा दिवसको नारा ‘बालबालिकाको आँखालाई माया गरौँ’…

अहिले सुख सुविधाका लागि धेरैले आफ्नो जीवनशैली र खानपान परिवर्तन गर्ने गरेका छन् । जीवनशैली परिवर्तनसँगै मानिसहरू विभिन्न किसिमका मानसिक रोगको सिकार भएको पाइन्छ । जसमध्ये पिटियसटी पनि एक हो । मानसिक रोग विशेषज्ञ प्रेरणा झाका अनुसार पीटयसटी भनेको पोस्ट ट्रम्याटिक स्ट्रेस् डिस अडर हो । जुन हाम्रो जीवनमा कुनै किसिमको डरलाग्दो घटनापछि देखापर्छ । यो बच्चा आवस्थादेखि नै सुरु हुन पनि सक्छ । सामाजिक, शरीरिक, प्राकृतिक तथा शंवेदात्मक घटनाले यो समस्या सिर्जना गर्दछ । आफ्नो जीवनकालमा आफूले पाएको कुरा गुमाएपछि वा धनजनको क्षति भएपछि पनि यो अवस्था आउँन सक्छ । पीटियसटेव कुनै घटना भएपछि तत्कालै देखिने भन्ने हुँदैन ।…

काठमाडौं- आज विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवस । मानसिक स्वास्थ्यलाई धेरैले हल्कामा लिने गरेका छन् । कहिलेकाहीँ मानसिक स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित रोगलाई लिएर मानिसहरुले मजाक पनि बनाउने गरेका छन् । यद्यपि मानसिक स्वास्थ्य निकै गम्भीर तथा संवेदनशील विषय हो । विशेषगरी कोरोना महामारीपछि मानसिक स्वास्थ्यका बिरामीको संख्या झनै बढेको छ । मानसिक स्वास्थ्यमा तपाईंको भावनात्मक मनोवैज्ञानिक र सामाजिक सेवाका विषय समावेश हुन्छन् । यसले हामीले सोच्ने, महसुस गर्ने र काम गर्ने कुरामा असर पार्छ । त्यसका साथै हामीले तनाव कसरी व्यवस्थापन गर्छौं भन्ने कुरामा पनि यसले असर पारिरहेको हुन्छ । मानिसको बाल्यकालदेखि जीवनको प्रत्येक चरणमा मानसिक स्वास्थ्य निकै महत्वपूर्ण हुन्छ ।  विश्व…

-डा. किरन शाक्यविश्व दृष्टि दिवस दृष्टिको बारेमा जानकारी लिन र अन्धोपनको बारेमा थाहा पाउनको लागि आँखाको स्वास्थ्यको बारेमा जानकारी लिन अक्टोबरमा मनाइन्छ । आँखाको दृष्टि कम हुने लङ साइटनेस वा सट साइटनेस हुने एउटा सम्स्या हो । चस्मा लगाएर यसको समाधान गर्न सकिन्छ । यसको पहिचान गरि आवश्यकता अनुसार चस्मा लगाउनुपर्ने हुन्छ ।यसको लागि स्कुलहरुमा स्क्रिनिङ कार्यक्रम गरेर उनीहरूको आँखाको दृष्टि परीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ । यो समस्याले गर्दा विद्यार्थीहरुको पढाइमा असर पर्नुका साथै परीक्षाफल पनि बिग्रिन्छ । यति मात्र नभएर उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्यमा पनि असर पर्दछ । जसको कारणले उनीहरुको भविष्य पनि अन्धकार हुने देखिन्छ ।अर्को आँखाको समस्या भनेको मोतीमिन्दु…

काठमाडौं– एन अटिजम केयर फाउन्डेसनले अटिजम भएका बालबालिकाको सहयोगार्थ नेपालमा भारतीय गायक जुबिन नौटियालको कन्सर्ट गराउने भएको छ । जुबिन नौटियालको कन्सर्ट १४ डिसेम्बर २०२४ मा हयात होटलको आँगनमा हुनेछ । सन् २०२२ मा नौटियालले उत्कृष्ट पाश्र्व गायनका लागि आईफा अवार्ड पाईसकेकाछन् । फाउण्डेसनकी अध्यक्ष रमिला श्रेष्ठका अनुसार कन्सर्टबाट प्राप्त सबै आम्दानी फाउण्डेसनले अटिजम भएका बालबालिकाको सहयोगार्थ खर्च गर्नेछ । ‘हाम्रो मिशन भनेको अटिजम भएका व्यक्तिहरू सहित समावेशी समाज सिर्जना गर्नु हो । अटिजम भएका व्यक्तिले अटिजम सहित समाजमा सम्मानपूर्वक जीवन जिउन सक्छन् भन्ने स्थापित गर्नु हाम्रो उद्देश्य हो,’ श्रेष्ठले भनिन् । श्रेष्ठ पनि अटिजम ग्रस्त बालककी आमा हुन् ।…

दसैंमा विशेषतः मासुको बढी मात्रा प्रयोग गरिन्छ । मासु प्रयोग गर्दा सकेसम्म ताजा र कम प्रयोग गर्नु नै स्वास्थ्यका लागि राम्रो मानिन्छ । तर एकचोटि काटेको मासु दशैँभर नै प्रयोग गरेको पनि पाइन्छ । दशैँ भन्नेबित्तिकै अधिकांश मानिसको लागि थरी–थरीका मीठा परिकार बनाएर स्वादिष्ट खानाको स्वाद लिन पाउने अवसरको रुपमा बुझ्ने गरिन्छ । खानेकुराहरुको परिकारमध्ये अझ बढी मासुको प्रयोग हरेक नेपालीको भान्छामा हुने गर्छ । तर दशैँ, तिहारजस्ता चाडपर्वमा खुशी साट्न खाने र खुवाइने मासुका परिकारहरु सही तरिकाले खान जानिएन भने त्यो एकछिन्को खुशी शरीरको लागि दुःखको समाचार बन्न पनि सक्छ । मासु मानिसको शरीरलाई अत्यावश्यक खानेकुरा होइन तर हामी…

गोरखा- यहाँका आँखाका बिरामीकोे निःशुल्क शल्यक्रिया गरिइएको छ । गोरखा लायन्स आँखा सेवा केन्द्रले जिल्लाका विभिन्न पालिकामा मोतियाबिन्दुको शल्यक्रिया शिविरमार्फत १३ जना आँखाका बिरामीको मोतियाबिन्दुको सोमबार शल्यक्रिया गरेको हो । केन्द्रका प्रशासकीय अधिकृत विश्वप्रकाश अर्यालले शल्यक्रिया गरिएकामध्ये छ जना महिला र सात पुरुष रहेका जानकारी दिए । केन्द्रले गोरखा र पालुङटार नगरपालिका तथा बारपाक सुलिकोट र भीमसेन थापा गाउँपालिकामा आँखाका बिरामीको शल्यक्रिया शिविर सञ्चालन गरेको हो । लायन्स सेवा केन्द्रले जिल्लाभित्रका विभिन्न समुदाय र विद्यालयमा पुगेर समयसमयमा समुदायस्तरमा निःशुल्क आँखा जाँच, औषधोपचार तथा चश्मा वितरण गर्दै आएको छ । शिविरमा मोतियाबिन्दुको समस्या भएका बिरामीलाई आवश्यकताका आधारमा केन्द्रमा ल्याएर समेत उपचार…