काठमाडौं । देशका विभिन्न सरकारी डिजिटल प्रणालीमा समस्या देखिएकै बेला औषधि व्यवस्था विभाग र नेपाल फार्मेसी परिषद्का अनलाइन सेवा पनि एकै समयमा अवरुद्ध भएका छन्। विभागको औषधि प्रशासन व्यवस्थापन प्रणाली (DAMS) पूर्ण रूपमा रोकिएको छ भने परिषद्का प्रमाणपत्र नवीकरण र गुड स्ट्यान्डिङ लेटरलगायत सेवा केही दिनदेखि प्रभावित छन्।
विभागले कात्तिक सोमवार जारी गरेको सूचनामा DAMS सफ्टवेयरमा अचानक पीएचपीसम्बन्धी प्राविधिक समस्या देखिएको जनाएको छ। अर्को सूचना प्रकाशित नभएसम्म प्रणालीबाट उपलब्ध हुने अनलाइन सेवा बन्द रहने सूचनामा उल्लेख छ।
परिषद्ले मंगलबार जारी गरेको सूचनामा देशव्यापी प्राविधिक समस्याका कारण विगत चार–पाँच दिनदेखि केही अनलाइन सेवा प्रवाहमा असहजता आएको जनाएको छ। अत्यावश्यक सेवा लिनुपर्ने सेवाग्राहीलाई कार्यालयमा सम्पर्क गर्न आग्रह गरिएको छ।
एकै समयमा किन रोकिए सेवा ?
यी दुई निकायका सेवा प्रभावित भएकै अवधिमा अन्य सरकारी वेबसाइट तथा अनलाइन प्रणालीमा पनि अवरोध आएको छ। वेबसाइट सञ्चालनमा प्रयोग हुने पीएचपी सफ्टवेयरमा सुरक्षा जोखिम देखिएपछि सम्भावित अनधिकृत प्रवेश र साइबर आक्रमण रोक्न विभिन्न सरकारी वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको थियो।
सफ्टवेयर विकास तथा सञ्चालन केन्द्रका अधिकारीहरूका अनुसार साझा सरकारी वेबसाइट व्यवस्थापन प्रणालीअन्तर्गतका वेबसाइटमा केन्द्रीय रूपमा सुरक्षा अद्यावधिक गरिएको छ। सम्बन्धित कार्यालयका प्राविधिक टोली वा सेवा प्रदायकमार्फत पुनः सञ्चालन गर्नुपर्ने केही प्रणालीको काम भने बाँकी रहेको उनीहरूले बताएका छन्।
औषधि व्यवस्था विभागले पीएचपीसम्बन्धी समस्या उल्लेख गरे पनि फार्मेसी परिषद्ले आफ्नो प्रणालीमा परेको समस्याको विस्तृत प्राविधिक कारण खुलाएको छैन। त्यसैले दुवै निकायका सेवा एकै अवधिमा रोकिए पनि अवरोधको ठ्याक्कै एउटै कारण भएको पुष्टि भइसकेको छैन। सूचनामा साइबर आक्रमण भएको वा सेवाग्राहीको तथ्यांक चोरी भएको बारे केही प्रष्ट गरिएको छैन।
नियामकीय काम प्रभावित
परिषद्को अनलाइन सेवा रोकिँदा प्रमाणपत्र नवीकरण तथा गुड स्ट्यान्डिङ लेटर लिनुपर्ने फार्मेसी जनशक्ति र आवेदकको काम प्रभावित भएको छ। अध्ययन, रोजगारी वा व्यावसायिक प्रयोजनका लागि निश्चित समयभित्र कागजात बुझाउनुपर्ने व्यक्तिलाई यस्तो ढिलाइले थप समस्या पार्न सक्छ। प्रभावित सेवाग्राहीको संख्या भने सार्वजनिक गरिएको छैन।
त्यस्तै, DAMS बन्द हुँदा औषधि उत्पादक, आयातकर्ता, वितरक तथा फार्मेसीले उक्त प्रणालीमार्फत अघि बढाउनुपर्ने आवेदन र नियामकीय प्रक्रिया प्रभावित भएका छन्। अवरोध लम्बिएमा स्वीकृति तथा कागजातसम्बन्धी कामको समयतालिकामा समेत असर पर्न सक्छ।
सेवा खुल्ने समय अनिश्चित
सुरक्षा जोखिमका कारण प्रणाली अस्थायी रूपमा बन्द गरिए पनि सेवा पुनः सञ्चालनको स्पष्ट समयसीमा नआउनुले सरकारी डिजिटल सेवाको तयारी र व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठाएको छ। विशेषगरी विभागले अर्को सूचना नआएसम्म सेवा बन्द रहने बताएपछि रोकिएका काम कहिले अघि बढ्छन् भन्ने निश्चित भएको छैन।
अवरोधका कारण आवेदन वा नवीकरणको म्याद गुज्रिए के हुने, अत्यावश्यक नियामकीय काम कसरी अघि बढाउने र रोकिएका आवेदन कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने विषयमा स्पष्ट व्यवस्था आवश्यक देखिएको छ। स्वास्थ्य क्षेत्रका संवेदनशील नियामकीय सेवा एकै समयमा अवरुद्ध हुँदा डिजिटल प्रणालीको सुरक्षासँगै वैकल्पिक सेवा र समयमै पुनः सञ्चालन सुनिश्चित गर्नुपर्ने देखिन्छ।
