काठमाडौं । वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली श्रमिकको स्वास्थ्य परीक्षणमा सिन्डिकेट सञ्चालन गरी बढी शुल्क असुलेको आरोपमा नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी)ले नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष कैलाश खड्कालगायत चार जना स्वास्थ्य व्यवसायीलाई पक्राउ गरेको छ।
मलेसियालगायतका मुलुकमा रोजगारीका लागि जाने नेपाली श्रमिकको स्वास्थ्य परीक्षणमा सीमित स्वास्थ्य संस्थाको एकाधिकार कायम गरी अतिरिक्त शुल्क असुल्ने गरेको आरोपमा उनीहरूलाई अनुसन्धानका लागि पक्राउ गरिएको हो।
वैदेशिक रोजगारीमा जानुअघि श्रमिकले सम्बन्धित मुलुकले तोकेको मापदण्डअनुसार स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्छ। तर, मलेसिया जाने श्रमिकको स्वास्थ्य परीक्षणका लागि सीमित संस्थालाई मात्र मान्यता दिने व्यवस्था र त्यससँग जोडिएको शुल्क प्रणाली लामो समयदेखि विवादमा पर्दै आएको छ।
कसरी चल्थ्यो सिन्डिकेटको आरोप लागेको व्यवस्था ?
मलेसिया जाने श्रमिकले सबै स्वास्थ्य संस्थाबाट परीक्षण गराउन पाउँदैनथे। सम्बन्धित मुलुकले मान्यता दिएका निश्चित स्वास्थ्य संस्थाबाट मात्रै स्वास्थ्य परीक्षण गराउनुपर्ने व्यवस्था थियो।
यही व्यवस्थाको आडमा सीमित स्वास्थ्य संस्थाले परीक्षणको बजार नियन्त्रण गरेको, श्रमिकलाई अन्य संस्थामा जाने विकल्पबाट वञ्चित गरेको र तोकिएकोभन्दा बढी शुल्क असुलेको आरोप लागेको हो।
स्वास्थ्य परीक्षणसँगै बायोमेट्रिक प्रणाली र अन्य प्रक्रियाका नाममा समेत श्रमिकमाथि अतिरिक्त आर्थिक भार परेको विषय उठ्दै आएको थियो।
यसरी सीमित संस्थालाई मात्रै स्वास्थ्य परीक्षणको अवसर उपलब्ध गराउँदा प्रतिस्पर्धा कमजोर हुने र श्रमिकले महँगो शुल्क तिर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको आरोप छ।
महासंघका अध्यक्ष नै अनुसन्धानको दायरामा
पक्राउ परेका कैलाश खड्का नेपाल स्वास्थ्य व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष हुन्। स्वास्थ्य व्यवसायीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने संस्थाको नेतृत्वमै रहेका व्यक्ति स्वास्थ्य परीक्षणसम्बन्धी कथित सिन्डिकेट प्रकरणमा पक्राउ परेपछि यो विषय थप चर्चामा आएको छ।
सीआईबीले स्वास्थ्य परीक्षणमा भएको भनिएको अनियमितता, अतिरिक्त शुल्क असुली र त्यसमा संलग्न व्यक्तिहरूको भूमिकाबारे अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।
यद्यपि, स्वास्थ्य परीक्षणका लागि निश्चित संस्थालाई मान्यता दिने व्यवस्था आफैँमा गैरकानुनी हो भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। अनुसन्धानको मुख्य विषय उक्त व्यवस्थाको दुरुपयोग गरी गैरकानुनी रूपमा रकम असुलिएको थियो वा थिएन भन्ने हो।
पक्राउ परेका व्यवसायीमाथि लागेका आरोप अनुसन्धानकै चरणमा छन्। उनीहरू दोषी ठहर भइसकेका छैनन्।
को हुन् पक्राउ परेकाहरु ?
सीआईबीका अनुसार पक्राउ पर्नेमा काठमाडौं कागेश्वरी मनोहरा–१ का ४२ वर्षीय कैलाश खड्का, भक्तपुर चाँगुनारायण–९ का ४० वर्षीय रवीन्द्र केसी, गोरखा नगरपालिका–३ घर भई हाल काठमाडौं टोखामा बस्ने ४२ वर्षीय प्रवीण तिवारी र सर्लाही मलंगवा–४ घर भई हाल काठमाडौं गोकर्णेश्वरमा बस्ने ४५ वर्षीय रामपुकार तिवारी छन्।
प्रहरीका अनुसार उनीहरूले मलेसिया जाने श्रमिकको स्वास्थ्य परीक्षणमा सरकारले तोकेको शुल्कभन्दा अतिरिक्त रकम बायो–मेडिकल सर्भिस चार्ज शीर्षकमा म्याक्रो टेक प्रालिको नामबाट असुलेको आरोप छ।
विकास रानाभटलगायतले दिएको उजुरी तथा प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयबाट प्राप्त पत्रका आधारमा अनुसन्धान अघि बढाइएको सीआईबीले जनाएको छ।
चारै जनाविरुद्ध ठगी तथा संगठित अपराधसम्बन्धी कसुरमा काठमाडौं जिल्ला अदालतबाट म्याद थप गरी अनुसन्धान भइरहेको छ। प्रहरीले यस प्रक्रियाबाट पीडित भएका श्रमिकलाई प्रमाणसहित सीआईबी वा नजिकको प्रहरी कार्यालयमा उजुरी दिन आग्रह गरेको छ।
