काठमाडौं – नेपालमा निःसन्तान दम्पतीहरूको उपचारमा नयाँ युग प्रारम्भ गर्दै ह्याम्स् हस्पिटल आइभीएफ सेन्टरले देशभरिका हजारौँ दम्पतीलाई आशा दिएको छ। वरिष्ठ स्त्रीरोग विशेषज्ञ तथा आइभीएफ विशेषज्ञ डा. भोला रिजालको नेतृत्वमा सञ्चालित यो सेन्टरले नेपालमै विश्वस्तरको आइभीएफ उपचार सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।
डा. रिजालका अनुसार ३० वर्षअघि भारतको कोलकातास्थित प्रतिष्ठित क्लिनिकमा तालिम गर्दा नेपालका धेरै महिलाहरू आइभीएफ उपचारका लागि भारत जान बाध्य हुन्थे। “त्यतिबेला नेपालमा आइभीएफ सेवा उपलब्ध थिएन। तर अहिले हामीले यहाँ नै सक्षम सेवा सुरु गरेका छौँ,” उनले भने।
पहिलो आइभीएफ सफलता र यात्राको सुरुवात
२० वर्षअघि डा. रिजालको टोलीले नेपालमै पहिलो आइभीएफ सफल केस सम्पन्न गरेको थियो। त्यस सफलताले ह्याम्स् हस्पिटल आइभीएफ सेन्टरलाई देशका धेरै निःसन्तान दम्पतीका लागि प्रमुख उपचार केन्द्र बनाएको छ। “पूर्वी मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्मका दम्पतीहरूलाई आइभीएफ उपचार उपलब्ध गराउनु हाम्रो मुख्य लक्ष्य हो,” डा. रिजालले बताए।
समाजमा सकारात्मक सोचको प्रवर्द्धन
अतीतमा निःसन्तानलाई “भगवानको श्राप” वा “महिलाको दोष” ठान्ने सोच प्रचलित थियो। डा. रिजालले पुरुष र महिला दुवैको परीक्षण आवश्यक पर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिएर समाजमा सकारात्मक दृष्टिकोण ल्याएका छन्। उदाहरणका लागि, दार्चुलाबाट आएका एक पुरुषको परीक्षणले शुक्रकीट संख्या अत्यन्तै कम रहेकाले समस्या पहिचान गरिएको थियो। उपचारपछि ती दम्पतीले सफलतापूर्वक सन्तान पाएका छन्।
विश्वस्तरको आइभीएफ टोली र सफलता
ह्याम्स् आइभीएफ सेन्टरमा आइभीएफ विशेषज्ञ डा. करिश्मा पाण्डे, स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. सृष्टि, डा. प्रतिउषा, डा. आश्मा, डा. सरिता कजु र काउन्सिलर शेखा लगायत अनुभवी चिकित्सकहरूको टोली छ। सेन्टरमार्फत धेरै दम्पतीले लामो समयसम्म सन्तान नपाए पनि सफल परिणाम पाएका छन्, जसमा विदेशमा प्रयास गर्दा पनि असफल भएका दम्पतीहरू पनि समावेश छन्।
पुरुष बाँझोपन र भविष्यका चुनौती
डा. रिजालले पुरुषमा शुक्रकीटको संख्या घट्ने समस्या राष्ट्रिय स्तरमा गम्भीर रूपमा बढेको बताउँदै फर्टिलिटी सोसाइटी अफ नेपालअन्तर्गत राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय विशेषज्ञहरूसँग कार्यशाला तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिए।
नेपालकै नमूना आइभीएफ र प्रशिक्षण केन्द्र
भविष्यमा ह्याम्स् आइभीएफ सेन्टरलाई नेपालकै नमूना आइभीएफ तथा प्रशिक्षण केन्द्रको रूपमा विकास गर्ने योजना रहेको डा. रिजालले बताए। यसअन्तर्गत चिकित्सक र स्टाफलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको प्रशिक्षण प्रदान गर्ने तयारी अघि बढाइएको छ।