काठमाडौँ – जाडोको मौसममा चिसोबाट बच्न र न्यानोपन कायम राख्न धेरैले सुत्ने बेला सिरक वा कम्बलले अनुहार पूरै ढाक्ने बानी बनाएका हुन्छन्। यो बानी सुरुमा सहज र आरामदायक लागे पनि चिकित्सकहरूका अनुसार यसले निद्रा र श्वासप्रश्वास दुवैमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।
डाक्टरहरूका अनुसार अनुहार ढाकेर सुत्दा शरीरमा अक्सिजनको मात्रा १५ देखि २० प्रतिशतसम्म घट्न सक्छ। यस अवस्थामा फोक्सोले पर्याप्त अक्सिजन लिन बढी मिहिनेत गर्नुपर्छ, जसको प्रत्यक्ष असर निद्राको गुणस्तरमा पर्छ। यस्तो गर्दा निद्रा बारम्बार टुट्ने, बिहान उठ्दा टाउको गह्रौँ महसुस हुने, थकान, टाउको दुख्ने तथा श्वासप्रश्वाससम्बन्धी समस्या बढ्ने जोखिम हुन्छ।
अनुहार ढाकेर सुत्नु किन जोखिमपूर्ण ?
चिकित्सकीय अध्ययनहरूले अनुहार ढाकेर सुत्दा विभिन्न स्वास्थ्य समस्या बढ्न सक्ने देखाएका छन्।
अक्सिजनको कमी
अनुहार र मुख कम्बलभित्र पूरै ढाकिँदा ताजा हावाको प्रवाह कम हुन्छ। कम्बलभित्र अक्सिजन घट्दै जान्छ भने कार्बनडाइअक्साइड बढ्न थाल्छ। यसले निसास्सिएको जस्तो महसुस हुने, निद्रा भङ्ग हुने र बिहान अत्यधिक थकान महसुस हुने समस्या निम्त्याउँछ।
शरीरको तापक्रम बढ्नु र बेचैनी
गहिरो निद्राका लागि शरीरलाई हल्का चिसो वातावरण चाहिन्छ। तर, कम्बलभित्र अनुहार ढाकेर सुत्दा तापक्रम बढ्छ, पसिना आउँछ र बेचैनी बढ्छ। यसले गर्दा बारम्बार कोल्टे फेरिरहनु पर्ने हुन्छ र निद्रा निरन्तर बाधित हुन्छ।
निद्राको गुणस्तरमा असर
कम अक्सिजन, बढी कार्बनडाइअक्साइड र बढ्दो तापक्रम—यी सबैले गहिरो निद्रामा अवरोध पुर्याउँछन्। लामो समयसम्म निद्रा बिग्रिँदा ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुने, चिडचिडापन बढ्ने, ऊर्जा कम हुने र भविष्यमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्ने चिकित्सकहरूको चेतावनी छ।
छाला सम्बन्धी समस्या
कम्बलभित्र बन्द वातावरणमा पसिना जम्दा छालाका छिद्र बन्द हुन सक्छन्। यसले डन्डीफोर बढ्नुका साथै छालामा जलन, डाबर र एक्जिमा जस्ता समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ।
दम र स्लीप एप्नियाका बिरामीका लागि झनै जोखिम
दम, स्लीप एप्निया वा बारम्बार नाक बन्द हुने समस्या भएकाहरूका लागि अनुहार ढाकेर सुत्नु अझ खतरनाक हुन्छ। हावाको प्रवाह अवरुद्ध हुँदा सास फेर्न गाह्रो हुने र शरीरले पर्याप्त अक्सिजन नपाउने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ।
यी व्यक्तिहरूका लागि ज्यानमारा हुन सक्छ
दम, स्लीप एप्निया वा दीर्घकालीन श्वासप्रश्वास समस्या भएकाहरूका लागि यो बानीले सास रोकिने जस्तो गम्भीर अवस्था निम्त्याउन सक्छ। विशेष गरी शिशु र साना बालबालिकाका लागि अनुहार ढाकेर सुत्नु अत्यन्त जोखिमपूर्ण मानिन्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार यसले अचानक शिशु मृत्यु सिन्ड्रोम (SIDS) को खतरा बढाउँछ।
अनुहार ढाकेर सुत्ने बानी कसरी छुटाउने ?
चिकित्सकहरूले यो बानी बिस्तारै परिवर्तन गर्न सुझाव दिन्छन्। सुरुमा कम्बलमा थोरै खाली ठाउँ राख्ने, नाक–मुख खुला रहने गरी सुत्ने र केही दिनपछि बिस्तारै कम्बललाई तल सार्ने बानी बसाल्नुपर्छ। निद्राअघि कम्बललाई काँधमुनि मिलाएर राख्ने र कोठाको तापक्रम आरामदायक बनाउने हो भने निद्रामा आफैँ अनुहार ढाक्ने सम्भावना कम हुन्छ।
जाडोमा न्यानो रहने सुरक्षित उपाय
जाडोमा न्यानो रहन अनुहार ढाक्नु आवश्यक छैन। राम्रो गुणस्तरको कम्बल, कोठाको उचित तापक्रम र खुला सास फेर्न मिल्ने तरिकाले सुत्दा निद्रा सुरक्षित र शान्तिपूर्ण हुन्छ। उज्यालो रोक्न आवश्यक परेमा आई मास्क प्रयोग गर्न सकिन्छ, तर अनुहारमा निसास्सिने खालको कम्बल नपरोस् भन्नेमा ध्यान दिनुपर्छ।
अनुहार खुला राखेर सुत्दा हुने फाइदा
अनुहार खुला राखेर सुत्दा शरीरले पर्याप्त अक्सिजन पाउँछ, निद्रा गहिरो र आरामदायक हुन्छ र बिहान उठ्दा बढी ताजगी महसुस हुन्छ। साथै, अनुहारमा पसिना र चिल्लोपन नजम्मा हुने भएकाले छालाको स्वास्थ्य पनि राम्रो रहन्छ।